روایت تصویری در قرآن (با بررسی سوره هایی از قرآن با آغازی روایی- تصویری )

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

هیات علمی دانشکده هنر دانشگاه شهید چمران اهواز - ایران

چکیده

از بررسی اجمالی سوره های قرآن چنین بر می آید آیات زیادی بر پیامبر اسلام نازل گردیده که دارای ساختاری روایی - تصویری اند؛ به عبارت دیگر ویژگی های تصویری و تجسمی آیه ها، هم تراز جنبه های دیگرزبانی با تصویرسازی، ذهن خواننده را برای دریافت پیام  آیات آماده می سازند. تصویر حرکت ابرها، ظهور روشنایی، پایان تاریکی، لرزش زمین، گریختن مردمان، شکافتن آسمان، خروج محتویات از زمین، حرکت کشتی ها بر روی دریا، اسبان در حال حرکت، فروپاشی کوه ها، شکافته شدن قبرها، رهاسازی کودک شیرخوار، درهم پیچیدن خورشید، جرقه ی سم اسبان و انبوهی ازتصاویر دیگر که در متن آیات سوره های قرآن مجید قابل مشاهده اند، همگی حاکی از به کارگیری ظرفیت های فراوان شیوه ی تصویری- روایی برای زمینه سازی جهت تشریح دقیق ترِ وقایع و رویدادها یی است که برای انسان سرنوشت  سازند. در پژوهش پیش رو سوره هایی از قرآن بررسی گردیده که در آیات ابتدایی سوره از شیوه ی روایی- تصویری بهره برده اند و سایر«سور» کتاب مقدس مورد نظر نبوده است. روش تحقیق، مبتنی بر شیوه ی تطبیقی بوده و با بررسی ویژگی های ساختاری آیات مورد نظر با مبانی و اصول هنرهای تصویری( سینما) و هنرهای تجسمی (عکاسی، گرافیک، نقاشی و...) نشان می دهد کارکردهای تصویرگرایانه آیه های مذکور ازدقت، مناسبت، جذابیت و هدف گذاری های کم نظیری برخوردارند، اما هیچ گاه پرداختِ تکنیکی به غایت تبدیل نگشته و صرفاً در راستای بیان مفاهیم والایی از قبیل: قیامت، تقواپیشگی و خداترسی به کار رفته است. پیشینه پژوهش های انجام شده مرتبط نشان می دهد که غالب تحقیق های انجام گرفته معطوف به ویژگی های تصویری قرآن در ارتباط با کتابت، تذهیب و نگارگری بوده و از این میان، اثری از سید قطب قابل تأمل می باشد. منابع ترجمه و تفسیری مورد استفاده از دانشمندان و عالمان برجسته ای همچون؛ مرحوم علامه طباطبایی (تفسیر المیزان)، آیت الله مکارم شیرازی (تفسیر نمونه)، آیت الله جوادی آملی(تفسیر موضوعی)، آقای بهاءالدین خرمشاهی و آقای عزت الله فولادوند (ترجمه قرآن) بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Visual Narrative in Holly Quran (Through reviewing the chapters (Surah) in Quran with narrative-visual beginning)

نویسنده [English]

  • Hossein Jelodar
Departman of Painting , Faculty of Art, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
چکیده [English]

A quick overview of the chapters (surah) in Quran indicates that there are many verses declined to the Prophet Muhammad (pbuh) that have a narrative-visual structure. In other words, the visual and visualized features of the verses, along with other linguistic aspects, prepare the mind of the reader for the receipt of the verse message via creating image. The image of movement of clouds, appearance of light, end of darkness, shake of the earth, escape of the people, crack of the sky, release of inside content of the earth, travel of ships in the sea, riding horses, collapse of the mountains, crack of the graves, leaving alone the infant, winding of the sun, spark of the hooves of the horses and plenty of other images that can be seen in the text of the holly Quran verses all are the indication of applying numerous capacities of narrative-visual method in order to accurately explain events that are fateful and crucial for human beings. In the present study, certain chapters (surah) of Quran are assessed in which the beginning verses benefit from a narrative-visual method and all the chapters (surah) are not taken into account. The methodology of the study was based on a comparative method.  The review of the structural features of the intended verses using basics and principles of visual arts (cinema) and visualized arts (photography, graphic, painting, etc.) shows that visual functions of the mentioned verses have a significant accuracy, adequacy, attractiveness and purposefulness; but they are never applied in a technical sense of a matter and simply used to covey a series of grand concepts such as day of judgment, having virtue, fear of God. Concerning the literature of this study, it should be mentioned that the majority of the researches implemented on assessing the visual features of holly Quran are associated with writing, painting and illumination and about the aim of the present study, just the work of Seid Ghotbodin can be taken into account. The translated and interpreted references used are from noteworthy and honorable scientists including Allameh Tabatabaie (Almizan Interpretation), Ayat Allah Makarem Shirazi (Sample Interpretation), Ayat Allah Javadi Amoli (Topical Interpretation), Bahaldin Khoramshahi and Ezat Allah Fooladvand (Translation of Quran).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Quran
  • Surah
  • visualized Arts
  • visual arts
  • visual narration