نقش و نماد اژدها در نگارگری ایرانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری دانشگاه شاهد تهران - ایران

2 دانشیار دانشگاه تربیت مدرس تهران- ایران

چکیده

اژدها از بن مایه های اساطیری است که در شعر و ادب ایران تجلی بارزی داشته و منجر به ظهور ایده ها و نقوشی ظریف و بی بدیل در نگارگری شده است. مقاله حاضر با بررسی خاستگاه ادبی و اساطیری اژدها و بنیان فکری ایرانیان مبنی بر دو قطبی بودن جهان به دلالت حضور آن در نگاره ها، به عنوان نمادی اهریمنی پرداخته و در صدد پاسخ به این پرسش ها برآمده است که اژدها و جدال با آن در حماسه و عرفان چه جایگاهی داشته و ویژگی های تصویری و زیباشناسانة این موجود افسانه ای در نگارگری ایرانی کدام است. این پژوهش با اتخاذ روش تحلیلی-تطبیقی و با بررسی منابع کتابخانه ای و نسخ حاوی نگاره های اژدها، در تبیین چگونگی بهره گیری نگارگر در بازنمایی و پردازش صحنه های مهیج و پرتحرک این رویارویی از چیدمان و صحنه آرایی خاص، ترفندهای رنگ و بافت و تناسبات اندامی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Icon and Symbol of Dragon in Persian Literature and Painting

نویسندگان [English]

  • Zahra Abdollah 1
  • Mahnaz Shayestehfar 2
1 Departman of comparative analysis of Islamic Art, Shahed Univrsity of Tehran, Tehran, Iran
2 Departman of comparative analysis of Islamic Art, Shahed Univrsity of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Dragon, a significant mythological motif in Persian poetry and literature, has yielded to exquisite and unrivaled scenes in Persian miniature and art. This article inspects the mythical and literal origins of fighting a dragon and the wicked connotation of dragon in the Iranian dualistic cosmology. It tries to shed light on the liaison between the epic and mystic nuance of dragon as a devilish vigor, and illustrates its visual and aesthetic characteristics and status in miniatures. Through an analytical comparative approach, it is shown that the illuminators have acheived these vivid feisty scenes by designing a conscientious structure, diligent selection of color and texture, and applying a diverse range of figurative proportions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Dragon
  • Symbol
  • cosmology
  • Persian Literature
  • Persian miniature
  • aesthetics