بررسی نگارگری سده های میانه اسلامی و آثار تصویری دوران معاصر با توجه به رویکرد قرآن به نماز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری هنر اسلامی  دانشگاه شاهد-تهران- ایران

2 استاد گروه ارتباط تصویری، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

تقویت بنیان های قرآنی هنر، علاوه بر لزوم توجه به شرائط خلق اثر، مستلزم ارزیابی رویکرد قرآن به موضوع است. به منظور امکان سنجی چنین امری، آیات مربوط به نماز در قالب رویکردهای تبیینی یا توضیحی، ترویجی یا تبلیغی و تشریعی یا آموزشی دسته بندی شده و از سوی دیگر، آثار تصویری با موضوع نماز بررسی شده اند. در این بررسی، میزان توجه به این رویکردها در آثار تصویریِ ادوار پیشین اسلامی و دوران معاصر مورد توجه بوده است. از دوران اعتلای هنر اسلامی در قرون میانه، دو نگاره از عهد تیموری و صفوی و از میان آثار تصویری معاصر، دو اثر از هنرمندان مسلمان غیر ایرانی و سه اثر از تصویرپردازان ایرانی مورد تحلیل قرار گرفته است. این پژوهش در راستای پاسخ به این پرسش است که از گذشته تاکنون، میزان بهره مندیِ (صریح یا ضمنیِ) آثار تصویری از قرآن به چه صورت بوده است؟ مقاله با ارائه معیاری روش مند (در قالب تبیین رویکردهای سه گانه) به بررسی موضوع نماز در قرآن و آثار تصویری پرداخته و نگارگری سده های میانه اسلامی و تصویرپردازی های عصر حاضر را با توجه به این معیار و دیگر عوامل مؤثر بر صورت و محتوای این آثار مقایسه نموده است. روش تحقیق این پژوهش توصیفی تحلیلی است و نتایج پژوهشی حاصل رویکردی معناشناسانه به آیات قرآنی و آثار تصویری است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Examination of Persian Miniature during the Islamic Middle Centuries Compared with Contemporary Visual Works: The Importance of Praying in the Holy Quran

نویسندگان [English]

  • Zahra Abdollah 1
  • Mohamad Khazaei 2
1 Departman of Art Studies; Art Faculty of Tarbiat Modares University Tehran,Iran
2 Departman of Art Studies; Art Faculty of Tarbiat Modares University Tehran,Iran
چکیده [English]

In order to enrich the Quranic themes in art not only the conditions of the artwork creation should be taken into consideration, but also the place of the intended theme in the Quran needs to be studied. In order to do so, first, pray-related Quranic verses were classified in terms of explanatory, preaching and law-giving attitudes. Then, pray-themed visual artworks were studied. The extent to which such attitudes have been attended to was mainly on focus in artworks during the past Islamic centuries compared with contemporary artworks. Among the golden ages of Islamic artworks, two miniatures from Timurid and Safavid eras were selected. Also, among the contemporary artworks, two artworks by non-Iranian Muslim painters and three artworks by the Iranian painters were examined. The research mainly aimed to identify the extent the visual works, since the past to the present, have been under influence of Quranic themes whether implicitly or explicitly. The theme of praying in the holy Quran and its reflection on the form and content of the visual artworks of the Islamic middle centuries as well as on those of contemporary ones was examined systematically considering the three predetermined attitudes. The methodology was descriptive-analytic. The results were based on a thematic approach towards Quranic verses and visual works.

کلیدواژه‌ها [English]

  • miniature
  • Contemporary
  • visual artworks
  • Quran pray