تأثیر تصاویر تمدن های ایلام نو و آشورنو بر تصاویر هخامنشی در موضوع صحنۀ بارعام شاهی مطالعۀ موردی: تطبیق تصاویرصحنه بار عام آپادانای تخت جمشید ( از تمدن هخامنشی)، صحنه بار عام جام ارجان( از دوره تمدنی ایلام نو) و صحنه بارعام نقاشی‌های تل بارسیپ ( از دوره تمدنی آشور نو)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد باستان شناسی، دانشکده مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، ایران.

چکیده

یکی از ویژگی­ های بنیادین هنر هخامنشی ترکیبی بودن آن است. در زمینه تصویرگری این دوره، صحنه­ بار عام سلطنتی نمود آشکاری از این ویژگی مهم محسوب می ­شود. صحنه ­های مربوط به بارعام در تخت جمشید در دوره هخامنشی به تصویر کشیده شده­ اند که در آن شاه بر تخت نشسته است و به اقوامی که زیر سلطه خود قرار دارد، بار می­ دهد. به دلیل آن­که به گمان پژوهش مستقلی از تأثیر پذیری صحنه بارعام آپادانای تخت­ جمشید، دوره هخامنشی  به دست نیامده، در این پژوهش نقوش برجسته آپادانای تخت جمشید با نقوش جام ارجان و نقاشی­ های تل بارسیپ به ترتیب مربوط به حکومت­ های ایلام نو و آشور نو مورد بررسی قرار گرفته و با مقایسه تحلیلی این نقوش، شباهت ­ها و تفاوت­ های میان آن­ ها و در نهایت میزان تأثیرگذاری هریک از این نقوش بر صحنه ­ی بارعام هخامنشی در آپادانای تخت جمشید مشخص شده است. هدف تحقیق شناخت همسانی ­های بصری هنر هخامنشی با دوره‌های قبل از آن، به منظور آگاهی بخشی پژوهشگران این رشته است. این­که شباهت­ ها و تفاوت­ های بارعام هخامنشی در آپادانای تخت جمشید با صحنه بارعام روی جام ارجان مربوط به دوره ایلام نو و نقاشی ­های تل بارسیپ در دوره آشور نو چه هستند و آیا صحنه­ های بار عام شاهی در تخت جمشید در راستای تبلیغات سیاسی و بیانگر قدرت سیاسی هخامشیان بوده،  سوالاتی است که دراین پژوهش به آن پرداخته می ­شود. پژوهش حاضر که دارای ماهیت تاریخی است، با روش توصیفی صحنه­ بارعام آپادانای تخت جمشید و نمونه­ های آن در تل بارسیب و جام ارجان که احتمالاً مبنای الگوبرداری هخامنشیان بوده­ اند، مورد تحلیل قرار داده است. یافته ­های این پژوهش نشان می ­دهد که  سه صحنه بارعام جام ارجان، نقاشی­ های تل بارسیپ و نقوش­ برجسته آپادانای تخت­ جمشید می ­توان هم در کلیات و هم جزئیات با هم شباهت ­ها و تفاوت­ هایی دارند که در متن به آن­ ها اشاره شده است. همچنین صحنه بارعام پیشکش هدیه یا خراج به شاه بوده است، احتمالاً تصویرگری این­ چنینی از نظر استعاری نمایانگر قدرت، سلطه، گستردگی و مشروعیت آن نظام سلطنتی محسوب می شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Influence of Neo-Elamite and Neo-Assyrian Illustrations on the Achaemenid Depictions of Levee A Case Study: Comparison of the Depictions of Levee in Apadana of Persepolis (from Achaemenid Civilization), Kidin Hutran Bronze Cup (from the Neo-Elamite Civilization Period), and Paintings of Til Barsip (from the Neo-Assyrian Civilization Period)

نویسندگان [English]

  • Ali Asghar Salahshoor 1
  • Poorya Heydarimehr 2
1 Ph.D. in Archeology, Faculty of Letters and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran
2 M.Sc. in Archeology, Faculty of Conservation, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده [English]

One of the fundamental characteristics of Achaemenid art is its combinatorial nature. Depiction of the levee in this period is a clear manifestation of this important feature. Since the use of visual media in the ancient world was limited, rock relief and wall paintings have been useful and efficient tools for showing the political power of the state. One of these scenes is the levee ceremony, during which the king let his subjects or their representatives come to the court in order to listen to their problems, issues, and political-economic conditions. The levee was also held when the king was given tributes by conquered states or decided to offer gifts. The rock reliefs depicting levee belonging to the Achaemenid Empire, especially in Persepolis, reflect these features very clearly.The authors of this paper believe that the artistic influences of Neo-Assyrians and Neo-Elamites on the Achaemenids are evident, especially in the representation of levee in Achaemenid architecture. This impact is particularly obvious in the hybrid animal motifs, such as Shirdal (Griffin), winged cows with human heads (lamassu), clothes, weapons, utensils, depiction of battle scenes (e.g., the battle of the royal hero with real and hybrid animals), porters, and fortification and treasury tablets. Therefore, the present research intends to compare the Achaemenid art with those of the Neo-Assyria and Neo-Elam. Regarding the temporal and spatial correspondence of Achaemenid with these two empires, the scene of levee depicted in Persepolis was compared with those of Neo-Elamite Kidin Hutran Bronze Cup and Neo-Assyrian paintings of Til Barsip. The aim was to identify the similarities and differences of these three civilizations and determine the extent to which the Neo-Assyrian and Neo-Elamite civilizations influenced the depiction of the levee in Apadana of Persepolis.The present research aims to answer questions, such as what are the similarities and differences of the Achaemenid levee depicted in Persepolis and those depicted in Neo-Elmite Kidin Hutran Bronze Cup as well as Neo-Assyrian paintings of Til Barsip, and whether the royal levee scenes of Persepolis aimed to further political purposes and express the political power of the Achaemenids. In line with this study, Stronach in "Icons of Dominion: Review Scenes at Til Barsip and Persepolis" (Stronach, 2002) compared the scenes represented in Til Barsip and Persepolis. Moreover, he determined the legitimacy and power of the Assyrian and Achaemenid kings based on these scenes.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Apadana of Persepolis
  • Kidin Hutran Bronze Cup
  • Levee
  • Til Barsip
- بریان، پیر (1381). امپراتوری هخامنشی. ترجمه ناهید فروغان. چاپ اول. تهران: فرزان روز.
- سعیدی، فرخ (1376). راهنمای تخت‌جمشید، نقش‌رستم و پاسارگاد. چـاپ اول. تهران: سازمان میراث فرهنگی.
- شهبازی، علی‌رضاشاپور (1375). شرح مصور تخت‌جمشید، چاپ دوم. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.
- علیزاده، عباس (1365). آرامگاهی مربوط به ایلام نو در ارجان. ترجمه رسول وطـن‌دوست. مجله اثر. شماره‌های 12 و 13 و 14. سال 5: 265-286.
- صراف، محمدرحیم (1389). نقوش برجسته ایلامی. چاپ دوم. تهران: سمت.
- کالیکان، ویلیام (1384). باستان‌شناسی و تاریخ هنر در دوران مادی‌ها و پارسی‌ها: ترجمه گودرزاسعد بختیار. تهران: پازینه.
- کخ، هایدماری (1387). از زبان داریوش. ترجمه پرویـز رجبی. چـاپ سیزدهم. تهران: کارنگ.
- والزر، گرولد (1388). نقوش اقوام شاهنشاهی هخامنشی: بنابر حجاری‌های تخت‌جمشید. تحقیقات تاریخی در باب حجاری‌های پلکان آپادانا که به رژه باج‌پردازان شـهرت یافتـه. ترجمه دورااسمودا خوبنظر و با همکاری علیرضا شاپور شهبازی. چاپ اول. تهران: پازینه.
- Abdi, Kamyar (2010). The Passing of the Throne from Xerxes to Artaxerxes I, or how an archaeological observation can be a potential contribution to Achaemenid historiography, in: Curtis J. & Simpson J. (eds.), The World of Achaemenid Persia (history, art and society in Iran and the ancient near east). I.B. Tauris & Co Ltd, London: 275284-.
- Alvarez-Mon, Javier (2013). Braids of Glory, Elamite Sculptural Reliefs from the Highlands: Kul-e Farah IV, in: de Graef K. & Tavernier J. (eds.), Susa and Elam: Archaelological, Philological, Historical and Geographical Perspectives. Brill, Leiden: 207248-.
- Alvarez-Mon, Javier (2011). Elite garments and head-dresses of the late neo-Elamite period (7th-6th Century BC). Archaeologischen Mitteilungen aus Iran 42: 207235-. - Alvarez-Mon, Javier (2009). Notes on the Elamite Garment of Cyrus the Great, The Antiquaries Journal 89: 2133-.
- Alvarez-Mon, Javier (2006). The Arjan tomb: At the Crossroads Between the Elamite and the Persian Empires, University of California, Berkeley.
- Alvarez-Mon, Javier (2004). Imago Mundi: Cosmological and Ideological Aspects of the Arjan Bowl, Iranica Antiqua 39: 203237-.
- Barnett, Richard D. & Falkner, Margarete (1962). The Sculptures of Tiglath-Pileser III (745727- B.C.) Assur-Nasir-Apli II, from the Central and South-West Palaces at Nimrud. British Museum, London.
- Brosius, Maria (2010). The Royal Audience Scene Reconsidered. in: Curtis J. & Simpson J. (eds.). The World of Achaemenid Persia (history, art and society in Iran and the ancient near east). I.B. Tauris & Co Ltd, London: 141152-.
- Cochell, Trevor D. (2008), An Interpretation of Isaiah 6: 15- in Response to the Art and Ideology of the Achaemenid Empire. Baylor University: Texas.
- Curtis, John E., & Reade, Julian E. (1995). Art and Empire: Treasures from Assyria in the British Museum. Metropolitam Museum of Art, New York.
- Ehrenberg, Erica (2008). Dieu et Mon Droit: Kingship in Late Babylonian and Early Persian Times, in: Brisch N. (ed.). Religion and Power: Divine Kingship in the Ancient World and Beyond. Oriental Institute Seminars 4, Chicago: 103131-.
- Frankfort, Henri (1970). The Art and Architecture of the Ancient Orient. Yale University Press: New Haven.
- Frye, Richard N. (1974). Persepolis Again. Journal of Near Eastern Studies 33(4): 383386.
- Garrison, Mark A. (2009). Visual Representation of the Divine and the Numinous in Early Achaemenid Iran. in: Eggler J. & Uehlinger Ch. (eds.). Iconography of Deities and Demons in the Ancient Near East. Electonic Pre-Publications.
- Jamzadeh, Parivash (2006). Reflections from Persepolis in a Mirror for Princes”, Iranica Antiqua 41: 7178-.
- Jamzadeh, Parivash (1996). The Achaemenid Throne-leg Design, Iranica Antiqua 31: 101146-.
- Kaptan, Deniz (2003). A Glance at Northwestern Asia Minor during Achaemenid Period. in: Henkelman W. & Kuhrt A. (eds.). A Persian Perspective:Essays in memory of Heleen Sancisi-Weerdenburg. Achaemenid History XIII, Leiden: 189202-.
- Levit -Tawill, Dalia (1983). The Enthroned King Ahasuerus at Dura in Light of the Iconography of Kingship in Iran. Bulletin of the American Schools of Oriental Research 250: 5778-.
- Majidzadeh, Yousef (1992). The Arjan Bowl. Iran 30: 131144-.
- Razmjou, S (2010). Persepolis: A Reinterpretation Palaces and Their function.
- Reade, J. (1967). Two Slabs from Sennacherib’s Palace. Iraq 29: 42 - 48.
- Reade, Julian E. (1979). Narrative Composition in Assyrian Sculpture. Baghdader Mitteilungen 10: 52110-.
- Root, Margaret C. (1979). The King and Kingship in Achaemenid Art. Acta Iranica 19, Brill, Leiden.
- Schmidt, Erich (1953). Perspolis I: Structures, Reliefs, Inscriptions. Chicago: The University of Chicago Press.
- Sekunda, Nicholas V., (2010), Change in Achaemenid Royal Dress, in: Curtis J. & Simpson J. (eds.), The World of Achaemenid Persia (history, art and society in Iran and the ancient near east), I.B. Tauris & Co Ltd, London: 256272-.
- Stronach, David (2002). Icons of Dominion: Review Scenes at Til Barsip and Persepolis. Iranica Antiqua 37: 373402-.
- Stronach, David (2005). The Arjan Tomb: Innovation and Acculturation in the Last Days of Elam. Iranica Antiqua 40: 179196-.
- Thureau-Dangin, F., & Dunand, M. (1936). Til-Barsip, Bibliotheque archeologique historique 23, Paul Geuthner, Paris.
- Tilia, Ann B. (1972). Studies and Restorations at Persepolis and Other Sites of Fars. Rome: IsMEO
- Vallat, F. (1984). Kidin - Hutran et l- epoque n-o- Elamite . Akkadica 37. Pp. 1- 17. -Von Gall, Hubertus (1974). Die Kopfbedeckung des persischen Ornats bei den Achaimeniden. Archaeologischen Mitteilungen aus Iran 7: 145161-.
- Winter, Irene J. (1981). Royal Rhetoric and the Development of Historical Narrative in Neo-Assyrian Reliefs. Studies in Visual Communication 7, No. 2: 238-.
- Winter, Irene J. ( 2010). On art in the ancient Near East. Leiden, Boston: Brill