Document Type : Original Article
Article Title Persian
Authors Persian
مقدمه: پژوهش حاضر تقابل مفهومی آپولون و دیونیزوس را بهعنوان چارچوبی برای تحلیل هنر تعاملی مبتنی بر هوش مصنوعی بهکار میگیرد؛ تقابلی که در آن نظم ریاضی و الگوریتمی با آشوب ادراکی، احساسی و فرمی در تنش قرار دارد. مطالعۀ پیشرو میکوشد به این پرسشها پاسخ دهد: چگونه هنر تعاملی مبتنی بر هوش مصنوعی، زیباشناختی دیونیزوسی را در عصر دیجیتال بازتعریف میکند؟ و هوش مصنوعی چگونه با بازتعریف فرآیند خلق هنر، مرز بین نظم و آشوب، کنترل و تصادف و انسان و ماشین را حذف میکند؟
روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد کیفی و بهشیوۀ توصیفی- تحلیلی- تطبیقی انجام شده است. در آن، تقابل آپولون و دیونیزوس بهعنوان چارچوب نظری برای تحلیل فرمهای پیشبینیناپذیر در هنر مبتنی بر هوش مصنوعی بهکار رفته است. نمونههای مورد مطالعه شامل «رؤیا و تخیل ماشین» اثر ریفیک آنادول و «خاطرات رهگذران» اثر ماریو کلینگمن است که بهصورت هدفمند انتخاب شدهاند. دادهها نیز از طریق مطالعات کتابخانهای و منابع معتبر الکترونیکی گردآوری شدهاند.
یافتهها: هوش مصنوعی با تلفیق نظم آپولونی الگوریتمی (محاسبات دقیق) و آشوب دیونیزوسی (خروجیهای غریزی و پیشبینیناپذیر)، شکل تازهای از زیباییشناسی را پدید میآورد. در آثار بررسی شده، ماشینها آشوبی زیباشناختی از داده و محاسبه تولید میکنند و مخاطب را به خالقی فعال بدل میسازند. همچنین، فرآیند خلق هنری به همزیستی تعاملی و پویا تبدیل میشود، مرزهای نظم و آشوب، کنترل و تصادف و انسان و ماشین را محو میکند؛ تعامل انسانی (حرکت، حس) الگوریتمها را دگرگون کرده، معنا را جمعی و خلاقیت را پساانسانی میسازد.
نتیجهگیری: هنر تعاملی مبتنی بر هوش مصنوعی با بهرهگیری از الگوریتمهایی همچون شبکههای متخاصم مولد، مدلهای زبانی مولد و الگوریتمهای تکاملی، خروجیهایی پیشبینیناپذیر و فراتر از کنترل طراح پدید میآورد. این روند، زیباشناسیای آشوبمحور و درهمتنیده با نظم را شکل میدهد و چشماندازی نو از همزیستی انسان و ماشین در آیندۀ هنر دیجیتال ارائه میکند.
Keywords Persian